پروتز سینه سیلیکونی چیست؟ مزایا، انواع و عوارض
وقتی صحبت از پروتز سینه سیلیکونی میشود، معمولا اولین سؤال این است که این پروتز دقیقا چیست و چه چیزی داخل آن قرار دارد. برخلاف تصور رایج، پروتز سینه سیلیکونی فقط یک توده ژل نیست؛ این وسیله پزشکی از یک پوسته خارجی سیلیکونی و ماده پرکنندهای بر پایه ژل سیلیکون تشکیل شده است. شکل، اندازه، میزان انسجام ژل، پروفایل و سطح پوسته نیز میتوانند بین مدلهای مختلف متفاوت باشند.
پروتزهای سیلیکونی میتوانند برای افزایش حجم سینه یا در برخی موارد برای بازسازی پستان استفاده شوند. با این حال انتخاب پروتز صرفا بر اساس حجم آن انجام نمیشود و عواملی مانند آناتومی قفسه سینه، مقدار بافت طبیعی سینه، کیفیت پوست، هدف فرد و نظر جراح در انتخاب آن نقش دارند. در ادامه با ساختار و ویژگیهای پروتز سینه سیلیکونی آشنا میشویم و سپس انواع آن، مزایا و محدودیتهای استفاده از این ایمپلنت را بررسی میکنیم. سپس به بررسی عوارض احتمالی، پارگی و روشهای تشخیص آن، تفاوت پروتز سیلیکونی با نوع آب نمکی و نکاتی درباره ماندگاری و پیگیریهای لازم میپردازیم.
پروتز سینه سیلیکونی چیست؟
پروتز سینه سیلیکونی یک وسیله پزشکی است که برای افزایش حجم سینه یا بازسازی پستان در فضای ایجادشده در بافت سینه قرار میگیرد. در مدلهای سیلیکونی، پوسته خارجی از جنس الاستومر سیلیکونی است و داخل آن با ژل سیلیکونی پر میشود. نکته مهم این است که سیلیکونی بودن به تنهایی مشخصکننده تمام ویژگیهای یک پروتز نیست. دو ایمپلنت سیلیکونی میتوانند از نظر شکل، میزان انسجام ژل، پروفایل و سطح پوسته با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیز پروتزهای سینه را از نظر شکل، اندازه، ویژگیهای پوسته و ماده پرکننده بهعنوان گروهی متنوع از تجهیزات پزشکی معرفی میکند.
پروتز سینه سیلیکونی از چه چیزی ساخته شده است؟
پروتز سینه سیلیکونی از دو بخش اصلی تشکیل میشود پوسته خارجی سیلیکونی و مادهای که داخل این پوسته قرار دارد. پوسته ساختار و شکل کلی ایمپلنت را حفظ میکند و داخل آن معمولا ژل سیلیکونی با درجات مختلف انسجام قرار دارد. تفاوت در ویژگیهای این دو بخش میتواند روی شکل، قوام و نحوه قرارگیری پروتز در بافت سینه تأثیر بگذارد.
ساختار پوسته خارجی پروتز سینه
پوسته خارجی پروتز از نوعی ماده سیلیکونی انعطافپذیر به نام Silicone Elastomer Shell ساخته میشود. این پوسته وظیفه دارد ژل داخلی را درون ایمپلنت نگه دارد و شکل کلی پروتز را حفظ کند. سطح بیرونی پوسته نیز میتواند صاف یا بافتدار باشد که یکی از ویژگیهای مورد توجه هنگام بررسی انواع پروتز سینه است.
ضخامت و ویژگیهای پوسته در مدلهای مختلف یکسان نیست و طراحی آن میتواند با سایر مشخصات ایمپلنت تفاوت داشته باشد. بنابراین پروتزهای سیلیکونی را نباید تنها بر اساس نوع ژل داخل آنها مقایسه کرد؛ پوسته و ویژگیهای سطحی آن نیز بخشی از ساختار ایمپلنت هستند.
ساختار ژل داخلی پروتز سینه
ژل سیلیکونی داخل پروتز مادهای نرم و شکلپذیر است که فضای داخلی پوسته را پر میکند. این ژل از ترکیبات سیلیکونی ساخته شده و میزان انسجام آن میتواند در مدلهای مختلف متفاوت باشد.
ویژگیهای ژل داخلی روی قوام پروتز و نحوه حفظ شکل آن تأثیر دارد. در برخی ایمپلنتها ژل انسجام بیشتری دارد و تمایل آن به حفظ شکل بیشتر است. در حالی که مدلهای دیگر ممکن است قوام متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل هنگام بررسی یک پروتز سیلیکونی، نوع و میزان انسجام ژل نیز در کنار شکل، اندازه و پروفایل آن اهمیت دارد.
ژل منسجم یا Cohesive Gel چیست؟
ژل منسجم یا Cohesive Gel به ژل سیلیکونی گفته میشود که ساختار آن به گونهای طراحی شده است که مولکولهای ژل انسجام بیشتری با یکدیگر داشته باشند.
این ویژگی باعث میشود ژل، قوام مشخصتری داشته باشد و در صورت وارد شدن فشار یا تغییر شکل ایمپلنت، رفتار آن با ژلهای کم انسجام متفاوت باشد.
میزان انسجام ژل در پروتزهای سیلیکونی یکسان نیست و برخی مدلها از ژلهایی با انسجام بالاتر استفاده میکنند. اصطلاح Highly Cohesive Gel نیز برای ژلهایی با انسجام بالاتر به کار میرود. بنابراین سیلیکونی بودن پروتز به تنهایی مشخص نمیکند که ژل داخل آن چه میزان انسجامی دارد، این ویژگی به طراحی و مدل ایمپلنت بستگی دارد.
انواع پروتز سینه سیلیکونی چیست؟
انواع پروتز سینه سیلیکونی را میتوان بر اساس چند ویژگی اصلی بررسی کرد. شکل پروتز، نوع سطح خارجی و میزان برجستگی آن از مهمترین مشخصاتی هستند که در طراحی و انتخاب مدل ایمپلنت مطرح میشوند. به همین دلیل وقتی از نوع پروتز صحبت میکنیم، منظور فقط گرد یا اشکی بودن آن نیست؛ ممکن است دو پروتز از نظر شکل مشابه باشند، اما در نوع سطح یا پروفایل با یکدیگر تفاوت داشته باشند.
شکل پروتز یکی از این ویژگیها است و به فرم کلی ایمپلنت مربوط میشود. از این نظر پروتزها معمولا در دو گروه گرد و آناتومیک یا اشکی قرار میگیرند. سطح پروتز نیز میتواند صاف یا بافتدار باشد و به ویژگیهای سطح خارجی پوسته اشاره دارد. در کنار این موارد، پروفایل میزان برجستگی پروتز نسبت به پایه آن را توصیف میکند و میتواند در شکل ظاهری نهایی سینه نقش داشته باشد.
بنابراین برای شناخت انواع پروتز سینه سیلیکونی، بهتر است این ویژگیها را جداگانه در نظر بگیریم. سه دسته مهمی که در ادامه بررسی میشوند عبارتاند از:
- پروتز سینه سیلیکونی گرد
- پروتز سینه سیلیکونی اشکی یا آناتومیک
- پروتز سینه سیلیکونی صاف و بافتدار
پروتز سینه سیلیکونی گرد
پروتزهای گرد یا Round Implant از نظر شکل، در تمام محیط خود فرم گرد دارند. یکی از ویژگیهای این نوع ایمپلنت آن است که چرخش آن داخل فضای قرارگیری معمولا تغییر واضحی در شکل کلی پروتز ایجاد نمیکند.
پروتزهای گرد میتوانند در برخی افراد باعث برجستگی بیشتر قسمت فوقانی سینه شوند، اما میزان این برجستگی به عواملی مانند پروفایل، اندازه پروتز و پوشش بافت طبیعی نیز بستگی دارد.
بنابراین نمیتوان گفت پروتز گرد همیشه ظاهر خاصی ایجاد میکند؛ نتیجه نهایی به ترکیب چند عامل وابسته است.
پروتز سینه سیلیکونی اشکی یا آناتومیک
پروتزهای اشکی یا Anatomical / Shaped Implant به شکلی طراحی شدهاند که قسمت پایین آنها پرتر و بخش بالایی باریکتر باشد و در نتیجه فرم کلی آنها به شکل طبیعی سینه نزدیکتر است.
در این نوع پروتز چرخش ایمپلنت میتواند اهمیت بیشتری داشته باشد؛ زیرا تغییر جهت آن ممکن است فرم ظاهری سینه را تغییر دهد. به همین دلیل انتخاب این مدل صرفا به دلیل نام اشکی یا تصور طبیعیتر بودن آن انجام نمیشود و شرایط هر فرد باید در نظر گرفته شود. برای آشنایی بیشتر با این موضوع میتوانید مقاله پروتز اشکی سینه چیست را نیز مطالعه کنید.
پروتز صاف و بافتدار چه تفاوتی دارند؟
سطح پروتز ممکن است صاف (Smooth) یا بافتدار (Textured) باشد. پروتزهای صاف امکان حرکت بیشتری در فضای اطراف خود دارند و ممکن است حرکت آنها با بافت سینه طبیعیتر باشد. در مقابل، سطح بافتدار برای ایجاد چسبندگی بیشتر بین بافت و سطح ایمپلنت طراحی شده است. با این حال وجود بافت در سطح ایمپلنت موضوع مهمی از نظر ایمنی نیز محسوب میشود.
FDA و ASPS هر دو به ارتباط بیشتر BIA-ALCL با ایمپلنتهای دارای سطح بافتدار اشاره کردهاند. BIA-ALCL نوعی لنفوم است که در بافت یا مایع اطراف ایمپلنت ایجاد میشود و سرطان خود بافت پستان محسوب نمیشود.
مزایای پروتز سینه سیلیکونی چیست؟
پروتز سیلیکونی برای همه افراد یک نتیجه یکسان ایجاد نمیکند، اما چند ویژگی باعث شده این نوع ایمپلنت در جراحی افزایش حجم و بازسازی پستان مورد استفاده قرار گیرد.
- ظاهر و لمس: ژل سیلیکونی در بسیاری از شرایط میتواند حسی نزدیکتر به بافت طبیعی سینه ایجاد کند به خصوص در مقایسه با محلول آبنمک. البته نتیجه قابل لمس بودن ایمپلنت به ضخامت بافت طبیعی، محل قرارگیری پروتز، اندازه آن و سایر عوامل وابسته است.
- تنوع در طراحی: ایمپلنتهای سیلیکونی در شکلهای مختلف، پروفایلهای متفاوت و درجات گوناگون انسجام ژل تولید میشوند. این تنوع به جراح اجازه میدهد انتخاب را با آناتومی و هدف فرد تطبیق دهد.
- کاربرد در بازسازی: پروتزها فقط برای افزایش حجم سینه استفاده نمیشوند و میتوانند در بازسازی پستان نیز کاربرد داشته باشند. با این حال هیچ یک از این ویژگیها به معنی بهترین بودن پروتز سیلیکونی برای همه افراد نیست. انتخاب میان انواع ایمپلنت باید بر اساس شرایط بدنی و هدف فرد انجام شود.
چه کسانی کاندید پروتز سینه سیلیکونی هستند؟
کاندید مناسب بودن برای جراحی پروتز سینه موضوعی است که باید در معاینه و مشاوره پزشکی بررسی شود، نه اینکه فقط بر اساس علاقه به افزایش حجم سینه تصمیمگیری شود. به طور کلی عواملی مانند موارد زیر در ارزیابی فرد اهمیت دارند:
- هدف فرد از جراحی؛ زیبایی یا بازسازی
- کامل شدن رشد سینه
- وضعیت عمومی سلامت
- وضعیت پوست و بافت نرم سینه
- مقدار بافت طبیعی برای پوشاندن ایمپلنت
- انتظارات واقعبینانه از نتیجه
- سابقه جراحیهای قبلی
- شرایط آناتومیک قفسه سینه
- آگاهی از ریسکها و احتمال نیاز به جراحیهای بعدی
FDA نیز توصیه میکند پیش از تصمیمگیری درباره ایمپلنت، فرد درباره اهداف خود، شکل و اندازه ایمپلنت، سطح آن، محل قرارگیری و ریسکهای احتمالی با جراح صحبت کند. بنابراین صرفا انتخاب یک حجم مشخص بر اساس عدد CC نمیتواند تعیین کند کدام پروتز برای یک فرد مناسب است.
عوارض و خطرات پروتز سینه سیلیکونی چیست؟
پروتز سینه یک وسیله پزشکی است و میتواند با عوارض همراه باشد. این عوارض ممکن است در همه افراد رخ ندهند و شدت و احتمال آنها نیز به شرایط مختلف وابسته است. برخی از عوارض شناخته شده عبارتاند از:
- انقباض کپسولی
- پارگی ایمپلنت
- درد یا تغییر حس سینه و نوک پستان
- عفونت
- تغییر شکل یا جابهجایی ایمپلنت
- چینخوردگی یا Rippling
- عدم تقارن
- نیاز به جراحی مجدد
- خارج کردن یا تعویض ایمپلنت
انقباض کپسولی به حالتی گفته میشود که بافت اسکار یا کپسولی که بدن بهطور طبیعی اطراف ایمپلنت ایجاد کرده، سفت یا منقبض شود و در برخی موارد باعث تغییر شکل یا درد شود. برای آشنایی دقیقتر با این عارضه، میتوانید مطلب انقباض کپسولی پروتز سینه چیست را بخوانید.
BIA-ALCL چیست؟
یکی از موضوعاتی که هنگام صحبت درباره ایمنی ایمپلنتها نباید نادیده گرفته شود، Breast Implant-Associated Anaplastic Large Cell Lymphoma یا BIA-ALCL است.
BIA-ALCL نوعی لنفوم سلول T و سرطان سیستم ایمنی است که معمولاً در مایع یا بافت اسکار اطراف ایمپلنت دیده میشود؛ بنابراین با سرطان معمول بافت پستان یکی نیست.
این عارضه نادر است، اما FDA ارتباط آن را با ایمپلنتهای پستان تأیید کرده و گزارش کرده است که در ایمپلنتهای با سطح بافتدار بیشتر از ایمپلنتهای صاف دیده میشود.
علائم هشداردهنده میتوانند شامل تورم مداوم، درد، توده یا تغییرات غیرمعمول اطراف ایمپلنت باشند. بروز چنین علائمی به معنی ابتلا به BIA-ALCL نیست، اما باید توسط پزشک بررسی شود.
پارگی پروتز سینه سیلیکونی چیست و چگونه تشخیص داده میشود؟
پارگی یعنی ایجاد شکاف یا سوراخ در پوسته خارجی ایمپلنت. پروتز سیلیکونی میتواند در هر زمانی پس از جراحی دچار پارگی شود و با افزایش مدت زمان قرارگیری ایمپلنت، احتمال پارگی افزایش پیدا میکند. یکی از تفاوتهای مهم پروتز سیلیکونی با پروتز آبنمکی این است که پارگی ایمپلنت سیلیکونی الزاماً باعث خوابیدن یا کوچک شدن واضح سینه نمیشود.
پارگی خاموش یا Silent Rupture چیست؟
پارگی خاموش (Silent Rupture) به پارگی گفته میشود که فرد ممکن است هیچ علامت واضحی از آن نداشته باشد.
در چنین شرایطی، ممکن است شکل و لمس سینه برای فرد تغییر محسوسی نکرده باشد و حتی معاینه فیزیکی نیز نتواند پارگی را بهطور مطمئن مشخص کند.FDA نیز تأکید میکند که بسیاری از پارگیهای ایمپلنت سیلیکونی بدون علامت هستند.
اگر پارگی رخ دهد، ژل ممکن است در ابتدا در کپسول بافتی اطراف ایمپلنت باقی بماند. در برخی موارد نیز میتواند از این محدوده خارج شود و به بافتهای اطراف مهاجرت کند.
آیا پارگی پروتز سیلیکونی قابل تشخیص است؟
بله اما تشخیص آن همیشه با معاینه ساده امکانپذیر نیست. در صورت بروز علائمی مانند تغییر شکل، درد، سفتی، توده، تورم یا تغییر حس، پزشک ممکن است تصویربرداری را توصیه کند. حتی در فرد بدون علامت نیز برای بررسی پارگی خاموش، تصویربرداری دورهای اهمیت دارد.
MRI و سونوگرافی برای بررسی پروتز
MRI یا تصویربرداری تشدید مغناطیسی همچنان یکی از مؤثرترین روشها برای تشخیص پارگی خاموش ایمپلنت سیلیکونی محسوب میشود. FDA سونوگرافی را بهعنوان گزینه قابلقبول برای غربالگری پارگی در افراد بدون علامت معرفی کرده است. اگر فرد علامت داشته باشد یا نتیجه سونوگرافی برای پارگی قطعی نباشد، MRI میتواند مورد استفاده قرار گیرد.
در توصیههای FDA برای افراد بدون علامت، نخستین بررسی با MRI یا سونوگرافی در حدود ۵ تا ۶ سال پس از کاشت و سپس هر ۲ تا ۳ سال مطرح شده است؛ البته برنامه تصویربرداری باید با شرایط فرد، نوع محصول و نظر پزشک هماهنگ شود. این تصویربرداری جایگزین غربالگری معمول سرطان پستان نیست.
تفاوت پروتز سینه سیلیکونی و آب نمکی چیست؟
هر دو نوع ایمپلنت دارای پوسته خارجی سیلیکونی هستند، تفاوت اصلی در ماده پرکننده آنها است. پروتز سیلیکونی با ژل سیلیکون پر میشود، در حالی که پروتز آبنمکی یا Saline Implant حاوی محلول استریل نمکی است.
| ویژگی | پروتز سیلیکونی | پروتز آبنمکی |
| ماده داخل ایمپلنت | ژل سیلیکون | محلول استریل آبنمک |
| احساس لمس | در بسیاری از افراد نزدیکتر به بافت طبیعی | ممکن است در برخی افراد سفتتر یا قابل لمستر باشد |
| وضعیت پس از پارگی | الزاماً باعث خوابیدن فوری ایمپلنت نمیشود | معمولاً با خروج محلول، حجم ایمپلنت کاهش مییابد |
| تشخیص پارگی | ممکن است خاموش باشد و به تصویربرداری نیاز داشته باشد | معمولاً کاهش حجم یا شکل قابل مشاهدهتر است |
| تنوع ژل و انسجام | دارای درجات مختلف انسجام | ساختار پرکننده متفاوت است |
ماندگاری پروتز سینه سیلیکونی چقدر است؟
یکی از رایجترین سوءبرداشتها این است که هر پروتز سینه دقیقا بعد از ۱۰ سال باید تعویض شود. چنین قانون یکسانی برای همه افراد وجود ندارد.
FDA صراحتا ایمپلنتهای پستان را وسایل مادامالعمر (Lifetime Devices) نمیداند. طول عمر ایمپلنت از فردی به فرد دیگر متفاوت است و هرچه مدت زمان حضور آن بیشتر شود، احتمال بروز برخی عوارض و نیاز به جراحی مجدد افزایش مییابد.
بنابراین ممکن است یک فرد سالها بدون نیاز به تعویض ایمپلنت زندگی کند، در حالی که فرد دیگری به دلیل پارگی، انقباض کپسولی، تغییر شکل سینه، جابهجایی ایمپلنت یا دلایل دیگر به جراحی مجدد نیاز پیدا کند.
در نتیجه زمان تعویض پروتز سینه را نمیتوان فقط با یک عدد ثابت تعیین کرد. تصمیم برای خارج کردن یا تعویض ایمپلنت باید بر اساس وضعیت خود فرد و ارزیابی پزشکی گرفته شود.
نکته دیگر این است که حتی اگر ایمپلنت مشکلی ایجاد نکرده باشد، پیگیری آن اهمیت دارد. FDA توصیه میکند افرادی که ایمپلنت دارند، در طول زمانی که پروتز در بدنشان قرار دارد، وضعیت آن را طبق برنامه پزشک پیگیری کنند.
سوالات متداول مراجعه کنندگان در خصوص پروتز سینه سیلیکونی
آیا میتوان پروتز سینه سیلیکونی را خارج کرد؟
بله پروتز سینه سیلیکونی در صورت نیاز میتواند با جراحی خارج شود. دلایل خروج پروتز میتواند شامل بروز عوارض، پارگی، تغییر شرایط سینه یا تصمیم فرد برای خارج کردن ایمپلنت باشد. اینکه پس از خارج کردن پروتز نیاز به اقدام دیگری وجود داشته باشد به وضعیت بافت سینه و شرایط فرد بستگی دارد.
آیا پروتز سینه سیلیکونی نیاز به تعویض دارد؟
پروتز سینه سیلیکونی تاریخ مشخص و یکسانی برای تعویض همه افراد ندارد و نمیتوان گفت هر پروتز حتماً باید بعد از ۱۰ سال تعویض شود. این ایمپلنتها دائمی و مادامالعمر محسوب نمیشوند و با گذشت زمان احتمال بروز برخی عوارض افزایش پیدا میکند. پارگی، عوارض، تغییر وضعیت سینه یا عوامل دیگر ممکن است باعث شود در مقطعی جراحی مجدد یا تعویض پروتز مطرح شود.
آیا پروتز سینه سیلیکونی طبیعی به نظر میرسد؟
ظاهر پروتز سینه سیلیکونی به عوامل مختلفی مانند شکل و اندازه پروتز، پروفایل، میزان انسجام ژل و شرایط آناتومیک سینه بستگی دارد. در بسیاری از موارد ویژگیهای ژل سیلیکونی میتواند به ایجاد ظاهر و لمس طبیعیتر کمک کند، اما نتیجه در همه افراد یکسان نیست و میزان بافت سینه و انتخاب پروتز نیز در ظاهر نهایی نقش دارند.
آیا پروتز سینه سیلیکونی میتواند پاره شود؟
بله پروتز سینه سیلیکونی ممکن است پاره شود. پارگی همیشه با تغییر واضح در ظاهر سینه همراه نیست و گاهی به صورت «پارگی خاموش» اتفاق میافتد؛ یعنی فرد ممکن است علامت مشخصی نداشته باشد. در صورت شک به پارگی بررسیهای تصویربرداری مانند سونوگرافی یا MRI میتوانند برای ارزیابی وضعیت پروتز مورد استفاده قرار گیرند.
آیا پروتز سینه سیلیکونی روی شیردهی تأثیر دارد؟
وجود پروتز سینه لزوما به معنی از بین رفتن امکان شیردهی نیست، اما توانایی شیردهی میتواند به عوامل مختلفی از جمله شرایط سینه و نوع جراحی بستگی داشته باشد. بنابراین نمیتوان برای همه افراد نتیجه یکسانی در نظر گرفت و وضعیت فرد باید پیش از جراحی بررسی شود.
جمعبندی
پروتز سینه سیلیکونی فقط یک حجمدهنده ساده نیست؛ یک ایمپلنت پزشکی است که از پوسته سیلیکونی و ژل داخلی تشکیل شده و ویژگیهایی مانند شکل، پروفایل، سطح پوسته و میزان انسجام ژل، مشخصات آن را تعیین میکنند. به همین دلیل شناخت این ویژگیها قبل از تصمیمگیری درباره پروتز اهمیت دارد.
از طرف دیگر داشتن پروتز سینه به معنی بینیازی از پیگیریهای پزشکی نیست. پارگی، انقباض کپسولی، تغییرات ظاهری یا حسی و برخی عوارض نادر از جمله مواردی هستند که باید درباره آنها آگاهی داشت. در مورد پروتزهای سیلیکونی نیز ممکن است پارگی بدون تغییر واضح در ظاهر سینه اتفاق بیفتد و به همین دلیل، بررسیهای تصویربرداری در زمان مناسب اهمیت پیدا میکند.
نکته مهم دیگر این است که برای پروتز سینه نمیتوان یک زمان ثابت برای تعویض همه افراد تعیین کرد. طول عمر ایمپلنت به عوامل مختلفی بستگی دارد و ممکن است فرد به دلیل عارضه، پارگی یا تغییر شرایط سینه به جراحی مجدد نیاز پیدا کند؛ بنابراین پیگیری وضعیت پروتز در طول زمان اهمیت بیشتری از یک عدد ثابت برای زمان تعویض دارد.
در نهایت انتخاب پروتز مناسب به یک عدد یا یک شکل خاص محدود نمیشود. شرایط آناتومیک سینه، بافت موجود، هدف از جراحی و ویژگیهای خود ایمپلنت باید در کنار یکدیگر بررسی شوند. آگاهی از این موارد کمک میکند فرد پیش از جراحی، با دید واقعبینانهتری درباره پروتز سینه سیلیکونی تصمیم بگیرد.
منبع: